رودخانه پارانا: منبع و ماهیت جریان

عبرانیان که گروهی متمایل به خدای مذکر بودند، آن را نفی کردند؛ به عبارت دیگر، در داستان باغ عدن، نوعی طرد تاریخی الهه- مادر نهفته است.(همان: 83)از نظر او، این داستان بیانگر عبور از مرحله مادرسالاری و پرستش الهه مادر- زمین به سوی پدرسالاری و پرستش خدای آسمان است. از آن جملهاند نمونههایی از گونههای شناساییشده نظیر بادام وحشی، بنه، ارغوان بومی سیروان و بلوط که متعلق به ذخیرهگاههای زاگرساند و ارزش حفاظتی دارند. مجسمه کلیسای وانک متعلق به کیست؟ طبق این نظریه، اولویت در بهرهبرداری از منابع آب مشترک، متعلق به کشوری است که در این موضوع سابقه بیشتری دارد.

پاییندست که در گذشته به تأسیس سازههای آبی برای بهرهبرداری از منابع آب مشترک اقدام کردهاند با تأکید بر این سازهها اولویت بهرهبرداری را مربوط به خود خواهند دانست و درواقع این نظریه به نفع کشورهای پاییندست است. در این مقاله تلاش میشود پس از مفهومشناسی دیپلماسی آب و تبیین چارچوب نظری در این زمینه، دیپلماسی آب ایران در قبال تکتک کشورهای همسایه با تأکید بر موفقیتها و کاستیهای آن بررسی شود و سرانجام راهکارهایی را فراروی دستگاه سیاستگذاری کشور در این زمینه قرار دهد. پس از تلاقی شاخه های اوّلیۀ آن رودخانۀ مزبور از میان درۀ عمیق فیروزکوه پل سفید در جهت شمال خاوری جریان می یابد.

مطالعات بهرهبرداری از رودخانه هریرود پس از امضای عهدنامه دوستی ایران و شوروی در سال 1921 شروع شد که در آن زمان، 70 درصد از آب این رودخانه به شوروی و 30 درصد باقیمانده نیز به ایران اختصاص یافت. از آن پس هريرود برايم معني «لاكپشت» پيري را پيدا كرد كه تنها روايت حق صداي خودش را ميداند و دعوت به پرستش بيچون و چرايي او را ستم و خودخواهي ميدانستم، نوعي فريب و توهمي كه مرا از حقيقت دور ميكرد.

معمولا دور باغها دیوار و حصار میکشند و برای اینکه کسی به داخل دسترسی پیدا نکند، بالای دیوارها نیز بوتههای خار میگذارند. این رودخانه مرز میان خاور دور روسیه و شمال شرق چین را تشکیل میدهد. با وجود منابع آب مشترک زیادی که در طول مرزهای طولانی این دو کشور وجود دارد، اختلافات اصلی در طول تاریخ، مربوط به مرزهای جنوبی و رودخانه اروندرود بوده است. کنترل سیلاب به کمک انحراف از رودخانه: این روش در مواردی قابل استفاده است که محلی برای تخلیه سیلاب مثل دریاچه، باتلاق و یا یک فرورفتگی بزرگ و طبیعی در حوالی منطقه مورد مطالعه وجود داشته باشد.

در حوضه آبریز دریاچه ارومیه، خشکشدن دریاچه ارومیه بر اثر مدیریت نادرست آب کشاورزی، در حوضه آبریز هامون، خشکشدن دریاچه هامون به خاطر تخصیصندادن حقآبه ایران از جانب افغانستان، در حوضه آبریز قرهقوم، کاهش آب ورودی به سد دوستی (منبع اصلی تأمین آب شرب مشهد) به سبب کنترل آب از جانب افغانستان و در حوضه آبریز فلات مرکزی، خشکشدن زایندهرود و تالاب گاوخونی به دلیل افزایش جمعیت، نمونههایی از بحران آب در حوضههای آبریز مختلف در سراسر ایران است. با احداث سد دوستی، جریان آب رودخانه هریرود از فصلی به دائمی و قابل کنترل تبدیل شد و امکان بهرهبرداری سالانه 820 میلیون متر مکعب آب را برای هر دو کشور فراهم کرد.

از مجموع 410 میلیون متر مکعب حقآبه سالانه ایران، 150 میلیون متر مکعب برای تأمین بخشی از آب آشامیدنی شهر مشهد اختصاص یافت، آب کشاورزی موردنیاز دشت سرخس در ایران و مناطق مرزی ترکمنستان تأمین شد و همچنین جلوی وقوع سیلابهایی که هرساله خط ساحلی ایران را میشست و درنتیجه، بخشی از خاک ایران به ترکمنستان منضم میشد، نیز گرفته شد. در سال 1957 دو کشور ایران و شوروی در زمینه ساخت سدهای مخزنی برای آبیاری زمینهای کشاورزی پیرامون رودخانه مرزی اترک به توافق رسیدند. این نظریه دقیقاً عکس نظریه هارمون است و توافق کشورهای پاییندست برای اعمال هرگونه تغییری در رژیم آبهای مشترک را میطلبد و از این رو از سوی کشورهای پاییندست منابع آب، حمایت شده است.

فالکن مارک و همکاران بر اساس سرانه منابع آب تجدیدپذیر سالانه، کشورهای در معرض بحران آب را طبقهبندی کردهاند. در بین همسایگان ایران، ترکیه با 593 میلیمتر بارش سالانه، بیشترین و ترکمنستان با 161 میلیمتر بارش سالانه، کمترین مقدار بارندگی را به خود اختصاص داده است. افغانستان به دلیل حضور گسترده مهاجران افغان در ایران، گسترش روابط با این کشور را در دستورکار خود قرار داده است. ارمنستان به دلیل نداشتن روابط با ترکیه و جمهوری آذربایجان، به دیگر همسایهاش، یعنی ایران، اهمیت بسیار زیادی میدهد.

جمهوری آذربایجان به دلیل اشتراکات مذهبی و فرهنگی با ایران، سعی در گسترش روابط با ایران و بهرهمندی از پتانسیلهای زیاد آن دارد. «قاسم تقیزاده خامسی» معاون وزیر نیروی جمهوری اسلامی ایران و رئیس هیئت کمیساریای آب هیرمند گفت: در فضای بسیار دوستانه به نتایج خوبی رسیدیم و دو طرف تاکید دارند برنامه عملیاتی برای استفاده از آب رودخانه هیرمند طوری تنظیم شود که مردم دو کشور به ویژه ساکنان استانهای سیستان و بلوچستان ایران و نیمروز افغانستان از نتایج آن به خوبی بهرهمند شوند. دلیل اصلی علاقه عراق به داشتن سهم بیشتر از اروندرود و بعدها تجاوز به استان خوزستان، میتواند به مرز کوتاه این کشور با خلیج فارس مربوط باشد و تأکید صدام بر قومیت عربِ بخشی از مردم استان خوزستان، صرفاً بهانهای برای دسترسی بیشتر به خلیج فارس بوده است.

رودخانه اترک به سه بخش تقسیم میشود: 1. اترک داخلی: از طولانیترین رودخانههای ایران است که از ارتفاعات قوچان سرچشمه میگیرد و به اترک مرزی میریزد، 2. اترک خارجی (سومبار): از ارتفاعات کپهداغ ترکمنستان سرچشمه میگیرد و درنهایت به اترک مرزی میپیوندد، 3. اترک مرزی: این بخش از اترک با طول 195 کیلومتر، مرز مشترک ایران و ترکمنستان را تشکیل میدهد. درنهایت در سال ۱۹۷۵ قرارداد الجزایر با تأکید بر رعایت مفاد قراردادهای 1913 و 1914 و در همان سال، موافقتنامهای درباره بهرهبرداری از آبهای مرزی به امضای طرفین رسید. در این موافقتنامه، رودخانههای مرزی بین ایران و عراق به دو گروه رودخانههای محاذی (در امتداد مرز) و متوالی (قطع کننده مرز) تقسیم شدند و قرار شد آب این رودخانهها طبق صورتجلسات 1914 تهران بین دو کشور تسهیم شود.

مسئله بهرهبرداری از آبهای مشترک بین ایران و عثمانی، نخستینبار در جریان مذاکرات انعقاد پروتکل 1913 استانبول و صورتجلسات 1914 تهران مطرح شد. هنگام امضای این قرارداد، دولت وقت ایران درباره سهم کمتر کشورش از هریرود سؤالی مطرح نکرد، اما 24 سال بعد و در سال 1950 نسبت به این مسئله ناعادلانه رسماً اعتراض کرد که این اعتراض از سوی مسکو رد شد. در یکی از بندهای پروتکل استانبول از تنظیم موافقتنامه تقسیم آبهای مشترک بین ایران و عثمانی از سوی کمیسیون تحدید حدود سخن گفته شده است و در صورتجلسات تهران، این مسئله به طور مفصل شرح داده شده است.

با به قدرت رسیدن حزب بعث در سال 1968 در عراق، اختلافات بین این کشور و ایران تشدید شد و مذاکرات به طور کلی قطع شد. ای. اسمیت از دانشگاه لندن در کتاب “کاربرد اقتصادی رود های بین المللی” در سال 1931 است. یکی از خوش آب و هوا ترین مناطق دیدنی اطراف تهران که میتواند گزینهای ایده آل برای سفرهای یک روزه و تفریح های آخر هفته باشد روستای آهار است.

روستای برگ جهان یکی از بهترین مقاصد سفر های یک روزه در استان است. طی وعده های آینده شما راهی سفر حج خواهید شد و یکی از وظایف بزرگ دینی خود را به جا خواهید آورد. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و استقلال ترکمنستان، قرارداد مطالعات تکمیلی احداث سد هریرود در سال 1991 بین ایران و ترکمنستان به امضا رسید و طی این قرارداد، حقآبه ایران از هریرود از 30 درصد به 50 درصد افزایش یافت که نوعی پیروزی دیپلماتیک برای ایران محسوب میشود.

دیدگاهتان را بنویسید