تئوری جنگ عادلانه • صدانت

جنگ نرم به هر گونه اقدام روانی و تبلیغاتی گفته میشود که هدف آن جامعه یا گروه است و عمده تفاوت آن با جنگ سخت (نظامی)، عدم درگیری و استفاده از سلاحهای نظامی میباشد، زیرا در جنگ نرم از سلاحهای تبلیغاتی، اعتقادی استفاده میشود. اساسي ترين جنبه بررسي و تبيين ديدگاه صاحب نظران نظامي غرب در باب جنگ هاي آينده و مشخصات آن، مباحث دشمن شناسي، آينده پژوهي و پيش بيني ضرورت هاي دفاعي است. فرماندهی سپاه امام(عليه السلام) را «عبیدالله بن عباس» عهده دار بوده است. «یعقوبی» می افزاید: با این سخن، سپاه مضطرب شده و مردم در راستگویی آنان تردید نکردند.

اين امر در روايات اسلامى و گفتار فقيهان اسلامى مورد تأكيد قرار گرفته است كه در مباحث پيشين گذشت. براساس این منبع، کىبى نو ماکىبى، سون تزو را به مثابه خودآموز دستى آموزش جنگجویان ژاپنى پیش از سال 760 بعد از میلاد، مورد استفاده قرار مىداده است. نیروهای هیبریدی به دنبال استفاده از عملیات دفاعی هستند. معاویه مثل همیشه با استفاده از شیوه های حیله گرایانه خود، درصدد فریب سپاه امام(عليه السلام) بر آمد. امام(عليه السلام) نیز به خانه امیر ساباط، «سعد بن مسعود ثقفی» -عموی مختار- آمد و برای معالجه در آنجا ماند(23) با توجه به عبارت «یعقوبی» درباره شورش «مدائن» مطلب بسیار مهمی روشن می شود و آن این که حادثه «مدائن» نیز برخاسته از توطئه معاویه و فرماندهان وی و در رأس آنها فرد فاسقی چون «مغیرة بن شعبه» بوده است.

«عبیدالله شبانه» به معاویه پیوست در حالی که مردم برای نماز صبح منتظر آمدن او بودند، «قیس بن سعد» با مردم نماز گزارد و پس از آن به بدگویی از عباس پرداخت که چگونه در به در همراهی مشرکان کرد و به اسارت در آمد. در یک روز بمباران اسکادران کندور بیش از ۲۰۰ غیرنظامی کشته شدند و صدها نفر نیز زخمی شدند. این بار نیز قیس و یاران بر جای مانده آنها را به عقب راندند و بر اثر درگیری تعدادی کشته شدند.(28) معاویه کوشید تا قیس را نیز فریب دهد. به همین دلیل خوارج بر بار و بنه او حمله کردند.

این کار موجب خشم بایزید شد و در مکتوبی به شاه اسماعیل، او را به حمله به ایران تهدید کرد. این اعتراف به نوعی یک پیروزی برای ایران بود؛ چرا که هم صدام محکوم و بالاخره به عنوان تجاوزگر معرفی شد و هم اینکه آشکار شد کشورهای عربی و غربی دارای استانداردهای دوگانه هستند. اولاً روایات تاریخی تصریح دارد که در ابتدای دعوت حتی یک نفر پاسخ مساعد نداده بود، چگونه ممکن است که یک مرتبه شمار آنان تا به این اندازه افزایش یافته باشد؟ ثانیاً اگر امام(عليه السلام)، این مقدار هوادار و طرفدار داشت، لازم نبود تا برای جمعآوری نیرو به مدائن رفته و خطری که در جدایی او با سپاهش وجود داشت، بر خود هموار کند.

مورخانی چون «دینوری»، «بلاذری» و «ابوالفرج اصفهانی» -و حتی شیخ مفید که اخبار خود را از اصفهانی گرفته- گفته اند که: «امام(عليه السلام) در سخنان خود به گونه ای سخن گفت که بوی صلح می داد. امام (ع) در نامهای به طلحه و زبیر، از مشروعیت خلافت خویش، بیعت آزادانه مردم، بیگناهی خویش در قتل عثمان، حقانیت نداشتن طلحه و زبیر در خونخواهی عثمان، و اقدام نادرست طلحه و زبیر در نقض دستور قرآن (بیرون آوردن همسر پیامبر(ص)از خانه و قرارگاه خود) سخن گفت. اوّل مرحله دفاع استراتژیک: که در آن ضمن تلاش در جهت متحد کردن مردم، به تدریج براى عملیات نظامى و سیاسى (مانند اعتصابات) صورت مىپذیرد.

مصداق عینى چنین تعریفى، در جنگ تحمیلى عراق علیه ایران به وضوح دیده مىشود. صدام خیال میکرد انقلاب اسلامی یک لقمه قابل هضم برایش است که با یک جنگ مختصر و با مدت زمان محدود و با پشتیبانی از سوی کشورهای منطقه و همچنین دولتهای بزرگ دنیا با کمترین میزان تلفات، انقلاب اسلامی ایران را کاملاً متلاشی میکند و به اهداف شوم و نابخردانه خود میرسد. در حقوق بین الملل، جنگ درگیری مسلحانه میان کشورهاست که با اعلان صریح آن از سوی حداقل یکی از طرفین درگیر و با هدف دستیابی به منافع و مصالح ملی صورت میگیرد.

در اصل، اگر امام صلح را پذیرفته بود معنا نداشت که معاویه حاضر شود یک میلیون درهم به عبیدالله بپردازد. بدین ترتیب، طلحه و زبیر و دیگر جداییطلبان که میدانستند کارشان بدون عایشه همسر رسول خدا(ص)، که مورد توجه مردم بود به نتیجه نمیرسد با کسب موافقت عایشه سپاهی فراهم ساختند. به هر روی باید توجه داشت که روحیه مردم عراق، از پس از ماجرای حکمیت، خدشه دار شده بود.

افزون بر این، امام(عليه السلام) برای تقویت روحیه نیروهای خود حقوق آنان را افزایش داد.(12) این افزایش در همان ابتدای خلافت و طبعاً ایجاد آمادگی در آنها برای رویارویی با شامیان بود. از آنجایی که در مورد دوم، خدا به طور مستقیم و خاص فروزنده ی جنگی نبوده است، در مورد دوم همان صلاحدید نایبان خدا بر زمین یا اولیای کلیسا مد نظر است. وقتی آنها (دست خالی) از نزد امام(عليه السلام) بیرون آمدند، زیر لب (و طبعاً برای تحریک خوارج) به گونه ای که مردم بشنوند می گفتند: خدا به وسیله فرزند پیامبر خون مردم را حفظ کرده فتنه را بواسطه او آرام کرد و صلح را پذیرفت.

در عین حال وقتی سلطه معاویه را بر عراق احساس می کردند تنشان به لرزه می افتاد. این جنگ شش سال طول کشید، و با پیروزی متفقین در تاریخ ۲ سپتامبر ۱۹۴۵، به پایان رسید. به علت پیشرفت های عظیم صورت گرفته در زمینه های نظامی تلفات جانی و خسارات مالی این جنگ بسیار زیاد بود و باعث شد تا اروپا تا چندین دهه پس از پایان نبرد همچنان تحت اثر آن باشد. جنگ نرم از محیطهای آسیب دار در جامعه شروع می شود و با ایجاد گسل های متعدد در بخشهای گوناگون جامعه و از طریقه متفاوت كردن باورها ، ارزشها و شكل دهی به رفتارهای جدید ، اعضای یك جامعه را در برابر همه قرار می دهد.

فنلاند که تنها در سال ۱۹۱۹ و پس از پایان جنگ جهانی اول به عنوان یک جمهوری دارای رییس جمهور به استقلال دست یافته بود در موقعیت پیچیده ای گرفتار شده بود؛ بین جامعه ملل و اتحاد جماهیر شوروی. افزون بر آن، عبیدالله، کینه شدیدی نسبت به معاویه داشت؛ زیرا چندی پیش از آن، «بسر بن ارطاة»، یکی از فرماندهان معاویه، در حمله ای که به حجاز کرد، دو فرزند عبیدالله را در پیش چشمان مادرشان سر برید. بنابراین «بسر بن ارطاة» را به سوی باقيمانده لشکر عراق فرستاد. معاویه که در هیچ مورد دست از حیله گری بر نمی داشت، «مغیرة بن شعبه» و «عبدالله بن عامر» را به «ساباط» فرستاد تا درباره صلح با امام(عليه السلام) سخن بگویند.

در اینجا «یعقوبی»، نقلی را برای ما حفظ کرده که روشنگر ماجراست. پیش از ترک آنان به عبیدالله نصایحی کرد: «اَلِنْ جَانِبَکَ»؛ (برخوردت را نرم گردان). در میان آنان کسانی بودند که پیش از آن وعده همکاری داده بودند.(9) بر پایه همین نقل، امام(عليه السلام) خود به کوفه بازگشت تا مردم را برای رفتن به جنگ بسیج کند. راوی می گوید: در آن لحظه هر کس در پای سخن امام(عليه السلام) بود، گریه می کرد.(24) دور شدن امام(عليه السلام) از سپاه که به دلیل گردآوری نیرو و یا آماده کردن مدائن برای جلوگیری از تجاوز غارتگران شام صورت گرفته بود، مشکلات خاصی را به وجود آورد.

علي(علیه السّلام) با او بیعت کرده بودند و قرار بود تا به مقابله سپاه شام بروند، عدد مزبور در آن نقل، چهل هزار آمده است.(15) به عقیده بعضی،(16) این روایت سبب شده تا کسانی گمان کنند این افراد آماده همکاری با حسن بن علي(علیهما السّلام) بودهاند، اگر چه در بیعت این تعداد با امام حسن(علیه السّلام) تردید بسیار وجود دارد. قیس در پاسخ وی، او را وثن بن وثن (بت فرزند بت) خواند و به او نوشت: از ابتدا با اکراه اسلام را پذیرفتی و جز ایجاد تفرقه در آن کاری نکرده و با رغبت از آن خارج شدی. در این تاکتیک با حذف بخشی از خبر و نشر بخشی دیگر به ایجاد سوال و مهمتر از آن ابهام میپردازند و بدین ترتیب زمینه تولید شایعات گوناگون خلق میشود.

دو سپاه در قریه «حبوبیه مسکن» در برابر هم قرار گرفتند. بسیاری از مردم عراق مترصد بودند تا تمایل امام(عليه السلام) را به صلح ببینند، در آن صورت لحظه ای در سپاه نمی ماندند. در ژانویه گذشته ویدیویی منتشر شد که هلیکوپترهای آمریکایی را بر فراز سواحل نشان میداد که حکایت از مداخله احتمالی آمریکا در هائیتی پس از ربودن دو آمریکایی و خانوادههایشان (۱۶ آمریکایی و یک کانادایی) داشت. این نشان آن است که اقدام معاویه در برخورد با عبیدالله، تنها برای فریب وی بوده است.

دیدگاهتان را بنویسید